Xoojinta Nabad waarta: Tababarka Xuquuqda Aadanaha ee Sarkaal cusub — Tallaabo muhiim ah oo lagu dhisayo caddaalad waarta”

 

Hordhac

Nabadda waarta kuma salaysna kaliya heshiisyo siyaasadeed, balse waxa ugu muhiimsan waa in hay’adaha caddaaladda ay u shaqeeyaan si hufan oo xaq ku dhisan. Adeeg caddaaladeed oo si hufan u shaqeeya waa aasaaska lagu gaari karo kalsooni bulshada dhexdeeda, dhimista colaadaha, iyo xoojinta dowladnimada.

Tababarka Baidoa: Faahfaahin

Bisha lasoo dhaafay, khubaro ka tirsan UNTMIS ayaa magaalada Baidoa ka qabtay aqoon-is-weydaarsi saddex maalmood socday oo loogu talagalay 30 sarkaal oo cusub oo ka tirsan Ciidanka Xabsiyada ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.

Tababarku wuxuu diiradda saaray:

Fahamka karaamada aadanaha iyo xuquuqda dadka lagu hayo xabsiyada

Heerarka caalamiga ah ee daryeelka bani’aadamnimo

Ka hortagida xadgudubyada xuquuqda aadanaha

(Iyo haddii lagu daray) habraacyada cabashada, ilaalinta da’yarta, dhexdhexaadinta jinsiga, iyo kormeerka gudaha/dibadda

Muhiimadda Tababarkan

1. Kalsooni bulshada – Markii dadka lagu hayo la tixgeliyo xaqooda, bulshadu waxa ay aragtaa in hay’aduhu ay dhab ka yihiin ilaalinta caddaaladda

2. Hoos u dhigista xadgudubyada – Aqoon ku saabsan heerarka caalamiga ah waxay ka caawin kartaa in falal khaldan laga hortago — siyaasad ahaan iyo dhinaca shaqada.

3. Horumarinta xirfadaha sarkaalka – Sarkaalka cusub waxa uu helayaa qalab iyo faham uu ku hoggaamiyo howshiisa si waafaqsan shuruucda iyo dhaqanka caalamiga ah.

4. La jaan qaadidda barnaamijka qaran iyo midka caalamiga ah – Tababarkan waxa uu la jaan qaadayaa dadaallada UN/UNDP ee ku saabsan Joint Justice and Corrections Programme (JJCP) ee Soomaaliya, kaas oo ujeeddadiisu tahay in la dhiso nidaam caddaalad oo dadka ku jihaysan. 

Talooyin iyo Hordhacga Mustaqbalka

Si loo hubiyo in tababarka uu yeesho saameyn dhab ah, waa in la sameeyo la socod iyo qiimayn muddo kadib: in la eego gudaha xabsiyada sida loo dhaqangeliyey fikradaha tababarka.

In la xoojiyo iskaashiga lala yeesho ururada bulshada rayidka ah si loo helo kormeer madax bannaan.

In la hubiyo in casharada tababarku aysan noqon “wareeg hal mar ah” — balse inay qayb ka noqdaan barnaamij joogto ah oo kor loogu qaadayo tayada sarkaalka xabsiyada.

In la qorsheeyo iyo maalgeliyo dib u dhiska kaabayaal xabsiyo oo ku habboon heerarka caalamiga ah, si xaqiiqda daryeelka bani’aadamnimo u hirgasho.

Gabagabo

Tababarkan saddexda maalmood ah ee Baidoa waxa uu yahay tallaabo muhiim ah oo muujinaysa in Dowladda Koonfur Galbeed iyo UNTMIS ay ka go’an tahay in adeegga xabsiga uu noqdo mid xaq ku dhisan. Si loo xaqiijiyo nabad waarta, waa lagama maarmaan in tababarada iyo dhaqangelintu ay noqdaan caado joogto ah — halkii ay ka ahaan lahaayeen dhacdo kaliya.